Doktorunuz sizi muayene ettikten sonra “Bir de görüntüleyelim” dediğinde, aslında tanı sürecinin en önemli adımlarından birine geçilir. Bir kırığın yerini göstermekten bel fıtığının siniri ne kadar sıkıştırdığını ortaya koymaya, gebelikte bebeğin gelişimini izlemekten bir kitlenin iyi huylu olup olmadığına dair ipuçları vermeye kadar, görüntüleme yöntemleri modern tıbbın vazgeçilmez bir parçasıdır.
Özel Uşak Atapark Hastanesi Radyoloji Bölümü, hastanenin tüm klinik bölümlerine ve acil servisine görüntüleme desteği sağlayarak hastaların doğru, hızlı ve güvenli şekilde tanı almasına katkıda bulunmaktadır. Bu yazıda radyolojide kullanılan görüntüleme yöntemlerini, hangi yöntemin hangi durumda tercih edildiğini, çekim öncesinde yapmanız gereken hazırlıkları, radyasyon ve kontrast madde güvenliğini ve sonuçlarınızla ilgili bilmeniz gerekenleri bulacaksınız.
Radyoloji; X ışınları, ses dalgaları ve manyetik alan gibi farklı fiziksel yöntemlerden yararlanarak vücudun iç yapılarını görüntüleyen ve bu görüntüleri yorumlayarak hastalıkların tanısına katkı sağlayan tıp dalıdır. Bu alanın uzman hekimlerine radyolog denir.
Radyoloji bölümünde iki farklı meslek grubu birlikte çalışır. Radyoloji teknisyenleri ve teknikerleri, hastayı çekime hazırlar ve cihazı kullanarak görüntüleri elde eder. Radyoloji uzmanı ise elde edilen görüntüleri inceleyerek raporlar, ultrason gibi bazı incelemeleri bizzat yapar ve gerektiğinde hangi ek incelemenin yapılması gerektiği konusunda klinik hekimlere yol gösterir.
Radyoloji genel olarak iki ana alanda hizmet verir:
[Aşağıdaki yöntemlerden hastanede bulunanları bırakın, bulunmayanları çıkarın.]
Röntgen, X ışınlarının vücuttan geçirilerek görüntü oluşturulmasıdır. Radyolojinin en eski ve en yaygın kullanılan yöntemidir. Kemikler X ışınını daha fazla tuttuğu için beyaz, hava içeren akciğerler ise siyah görünür.
Kullanım alanları: Kemik kırıkları ve çıkıklar, eklem kireçlenmesi, akciğer grafisi ile zatürre ve diğer akciğer hastalıkları, bağırsak tıkanıklığı şüphesi ve diş görüntülemesi.
Avantajları: Hızlıdır, birkaç saniye sürer, kolay ulaşılabilir ve düşük maliyetlidir. Tek bir akciğer grafisinde alınan radyasyon dozu oldukça düşüktür.
Bilgisayarlı tomografi de X ışını kullanır; ancak vücudun etrafında dönen bir tüp ve dedektörler sayesinde vücudun ince kesitler halinde ayrıntılı görüntüsünü oluşturur. Bu görüntüler bilgisayarda farklı düzlemlerde ve üç boyutlu olarak yeniden oluşturulabilir.
Kullanım alanları: Acil durumlarda beyin kanaması ve inme değerlendirmesi, kafa ve vücut travmaları, akciğer nodülleri ve diğer akciğer hastalıkları, karın ağrısının nedeninin araştırılması (apandisit, böbrek taşı vb.), sinüs hastalıkları, kanser tanısı ve evrelemesi, damar görüntülemesi (BT anjiyografi).
Avantajları: Çok hızlıdır; tüm vücut taraması bile birkaç saniye ile birkaç dakika içinde tamamlanır. Bu nedenle özellikle acil hastalarda vazgeçilmez bir yöntemdir. Kemik yapıları ve akciğerleri çok ayrıntılı gösterir.
MR, güçlü bir mıknatıs ve radyo dalgaları kullanarak vücudun ayrıntılı görüntülerini oluşturur. Radyasyon içermez.
Kullanım alanları: Beyin hastalıkları (tümör, MS, inme), bel ve boyun fıtıkları ile omurilik hastalıkları, eklem yaralanmaları (menisküs, bağ, kıkırdak ve tendon yırtıkları), yumuşak doku kitleleri, karaciğer, pankreas ve safra yolları, kadın pelvik organları, prostat ve meme MR’ı.
Avantajları: Yumuşak dokuları, sinirleri, kasları, bağları ve beyni diğer yöntemlere göre çok daha ayrıntılı gösterir.
Dezavantajları: Çekim süresi BT’ye göre daha uzundur (genellikle 15-45 dakika) ve bu süre boyunca hareketsiz kalmak gerekir. Cihaz çalışırken yüksek sesler çıkarır; bu nedenle hastalara kulak tıkacı veya kulaklık verilir.
Ultrason, yüksek frekanslı ses dalgalarıyla vücudun iç yapılarını anlık olarak görüntüler. Radyasyon içermez, ağrısızdır ve gebelikte güvenle kullanılır.
Kullanım alanları: Karın organları (karaciğer, safra kesesi, böbrekler, dalak, pankreas), tiroid bezi ve boyun, meme, kadın üreme organları, prostat ve mesane, testisler, yumuşak doku kitleleri, kas ve tendonlar, gebelik takibi ve bebeklerde kalça ultrasonu.
Avantajları: Hızlı, güvenli ve yaygın olarak ulaşılabilirdir; yatak başında da yapılabilir. Radyolog incelemeyi bizzat yaptığı için anlık değerlendirme imkânı sunar.
Doppler ultrason, damarlardaki kan akımının yönünü ve hızını değerlendiren özel bir ultrason yöntemidir.
Kullanım alanları: Bacak toplardamarlarında pıhtı (derin ven trombozu) ve varis değerlendirmesi, şah damarlarında (karotis) daralma araştırması, bacak atardamarlarında daralma, böbrek damarları ve gebelikte bebeğin kan akımının değerlendirilmesi.
[Hastanede mamografi varsa bu bölümü kullanın.] Mamografi, memenin düşük doz X ışınıyla görüntülenmesidir ve meme kanserinin erken tanısında temel yöntemdir. Elle fark edilemeyecek kadar küçük kitleleri ve kanserin erken belirtisi olabilecek mikro kireçlenmeleri gösterebilir. Ülkemizde ulusal tarama programı kapsamında belirli yaş aralığındaki kadınlara düzenli aralıklarla mamografi önerilmektedir. Genç kadınlarda ve yoğun meme dokusu olanlarda meme ultrasonu ile birlikte değerlendirme yapılabilir.
[Varsa ekleyin.] Kemik erimesinin (osteoporoz) tanısında ve tedavinin takibinde kullanılan, çok düşük doz X ışınıyla yapılan kısa ve ağrısız bir incelemedir. Genellikle bel omurları ve kalça kemiğinden ölçüm yapılır.
[Yapılıyorsa ekleyin.] Ultrason veya tomografi rehberliğinde ince iğne ile tiroid nodülü, meme, karaciğer veya diğer organlardan doku örneği alınması (biyopsi) ve vücutta biriken sıvı veya apselerin boşaltılması gibi işlemler, açık ameliyata gerek kalmadan küçük bir iğne girişiyle yapılabilir.
Hastalar sıklıkla “Neden bana MR değil de tomografi istendi?” ya da “Ultrason yeterli mi?” diye sorar. Her yöntemin güçlü ve zayıf yönleri vardır ve en pahalı ya da en gelişmiş yöntem her zaman en doğru seçim değildir. Örneğin:
Hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağına; şikâyetleriniz, muayene bulgularınız ve önceki tetkikleriniz dikkate alınarak hekiminiz ve radyolog karar verir.
Doğru bir görüntüleme, doğru hazırlıkla başlar. Hazırlık kurallarına uyulmaması görüntü kalitesini bozabilir ve çekimin tekrarlanmasını gerektirebilir. Size verilen özel talimatlar her zaman önceliklidir.
Genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Çekilecek bölgedeki takı, metal düğme, fermuar ve sütyen gibi metal içeren eşyaların çıkarılması istenir.
İlaçsız (kontrastsız) çekimlerde genellikle hazırlık gerekmez. İlaçlı (kontrastlı) çekimlerde ise birkaç saatlik açlık istenebilir; bazı karın tomografilerinde çekimden önce ağızdan içilen kontrast madde verilebilir.
MR odasına metal eşya ile girilmez. Çekim öncesinde takılar, saat, saç tokası, anahtar, bozuk para, kredi kartları, cep telefonu, işitme cihazı ve çıkarılabilir diş protezleri çıkarılır. Göz makyajındaki bazı ürünler metal partikül içerebileceğinden makyajsız gelinmesi önerilir. Karın MR’larında birkaç saatlik açlık istenebilir.
Çekim günü koltuk altı ve memelere deodorant, parfüm, pudra veya krem sürülmemelidir; bu ürünlerdeki bazı maddeler görüntüde kireçlenme gibi görünebilir. Adet öncesi dönemde memeler daha hassas olduğundan, mamografinin adet bittikten sonraki birinci hafta içinde çekilmesi daha konforludur.
Hastaların en sık sorduğu konulardan biri radyasyondur. Bilinmesi gerekenler şunlardır:
Bazı BT ve MR incelemelerinde damar yolundan kontrast madde (halk arasında “ilaç”) verilir. Kontrast madde, damarların, organların ve bazı hastalıkların daha net görünmesini sağlar.
Kontrast madde genellikle güvenle kullanılır. Ancak çekim öncesinde aşağıdaki durumları mutlaka bildirmeniz gerekir:
Kontrast madde verilirken vücutta kısa süreli sıcaklık hissi, ağızda metalik tat veya idrara çıkma hissi olabilir; bunlar normaldir ve hızla geçer. Çekimden sonra bol su içmeniz, kontrast maddenin böbreklerden atılmasını kolaylaştırır.
MR cihazındaki güçlü manyetik alan nedeniyle, vücudunuzda aşağıdakilerden biri varsa çekimden önce mutlaka bildirin:
Günümüzde kullanılan pek çok kalp pili ve implant MR uyumlu olarak üretilmektedir; ancak bu durumun cihaz kartı ve hekim değerlendirmesiyle doğrulanması gerekir.
MR cihazının tünel yapısı bazı hastalarda kaygıya neden olabilir. Kapalı alan korkunuz varsa randevu sırasında bunu belirtin. Çekim sırasında teknisyen sizinle sürekli iletişim halindedir ve elinize verilen alarm düğmesiyle istediğiniz an çekimi durdurabilirsiniz. Gerekli durumlarda hekim değerlendirmesiyle hafif sakinleştirici uygulanabilir.
Acil servise başvuran hastalarda doğru ve hızlı tanı, tedavinin başarısını doğrudan etkiler. Kafa travması, inme şüphesi, şiddetli karın ağrısı, göğüs travması ve kırık şüphesi gibi durumlarda görüntüleme tetkikleri hızla yapılarak acil hekimine yol gösterir. [Radyolojinin 7/24 hizmet verip vermediğini ve hangi cihazların gece de çalıştığını doğrulayıp ekleyin.] Özel Atapark Hastanesi Acil Servisi ile radyoloji arasındaki koordinasyon, acil hastaların hızlı değerlendirilmesine katkı sağlar.
Görüntüler çekildikten sonra radyoloji uzmanı tarafından incelenir ve raporlanır. Rapor süresi, tetkikin türüne ve acil olup olmadığına göre değişir. [Standart rapor sürelerini ekleyin.] Raporunuz, tetkiki isteyen hekiminize iletilir.
Rapor; şikâyetleriniz, muayene bulgularınız ve diğer tetkiklerinizle birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır. Bu nedenle raporunuzu kendi başınıza yorumlamak yerine, tetkiki isteyen hekiminizle birlikte değerlendirmeniz önemlidir. Raporlarda geçen teknik terimler (“dejeneratif değişiklik”, “nonspesifik bulgu” gibi) çoğu zaman yaşa bağlı ve zararsız bulguları ifade eder; gereksiz endişeye kapılmayın.
[Görüntü ve raporların E-Sonuç sistemi, e-Nabız veya CD ile nasıl teslim edildiğini ekleyin.]
[Bölümde görev yapan radyoloji uzmanlarının unvan ve isimlerini, profil sayfalarına bağlantılarla birlikte ekleyin.]
Hekimlerimiz hakkında ayrıntılı bilgiye Hekimlerimiz sayfasından ulaşabilirsiniz.
Tomografi X ışını kullanır, çok hızlıdır ve özellikle acil durumlarda, kemik ve akciğer değerlendirmesinde öne çıkar. MR ise radyasyon içermez, daha uzun sürer ve beyin, omurilik, eklemler ve yumuşak dokuların ayrıntılı değerlendirilmesinde daha üstündür. Hangi yöntemin uygun olduğuna hekiminiz karar verir.
İncelenen bölgeye ve kontrast madde kullanılıp kullanılmayacağına göre değişmekle birlikte genellikle 15-45 dakika sürer.
Üst karın ultrasonu için genellikle 6-8 saatlik açlık önerilir. Alt karın ve mesane ultrasonları için ise mesanenin dolu olması gerekir. Size verilen talimata uyun.
Gebelikte X ışını içeren tetkikler zorunlu olmadıkça yapılmaz. Gebelik olasılığınız varsa mutlaka bildirin. Gerekli durumlarda ultrason veya MR gibi radyasyonsuz yöntemler tercih edilir; zorunlu hallerde ise uygun koruyucu önlemlerle çekim yapılabilir.
Ortopedik ameliyatlarda kullanılan plak, vida ve protezlerin büyük çoğunluğu MR ile uyumludur. Ancak çekim öncesinde mutlaka bildirmeniz gerekir; gerekirse ameliyat kayıtlarınız veya implant kartınız istenebilir.
Güncel bilgiler, kontrast madde sonrası emzirmenin çoğu durumda kesilmesine gerek olmadığını göstermektedir. Yine de konuyu çekim öncesinde hekiminizle konuşmanız önerilir.
Evet. Önceki görüntülerinizi CD veya dijital erişim bilgisiyle birlikte getirmeniz hem değerlendirmeyi kolaylaştırır hem de gereksiz tekrar çekimleri önler.
Görüntüleme tetkikleri genellikle hekim muayenesi sonrasında istenir. Bilgi ve randevu için 0276 216 16 64 numaralı telefonu arayabilir veya E-Randevu sistemimizi kullanabilirsiniz.
Görüntüleme yöntemleri, hekimlerin vücudun içini görmesini sağlayarak doğru tanının ve etkili tedavinin temelini oluşturur. Doğru yöntemin seçilmesi, çekim öncesi hazırlığın eksiksiz yapılması ve görüntülerin uzman gözle değerlendirilmesi bu sürecin başarısını belirler. Özel Uşak Atapark Hastanesi Radyoloji Bölümü, hastanenin tüm birimleriyle uyum içinde çalışarak Uşak ve çevresindeki hastalara güvenilir görüntüleme hizmeti sunmayı amaçlamaktadır.
Görüntüleme tetkikleri ve çekim hazırlığı hakkında bilgi almak için bize ulaşabilirsiniz.
Özel Uşak Atapark Hastanesi
Adres: Cumhuriyet Mah. Uğur Mumcu Cad. No: 24 Merkez/UŞAK
Telefon: 0276 216 16 64
E-posta: info@ataparkhastanesi.com.tr
Online randevu ve sonuç: E-Randevu / E-Sonuç sistemi
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Tetkik sonuçlarınızı mutlaka hekiminizle değerlendiriniz.
