Sabahları belinizdeki tutukluk, merdiven çıkarken dizinizdeki ağrı, saçınızı tararken omzunuzu kaldıramamak ya da masa başında geçen uzun saatlerin ardından boynunuza yerleşen sızı… Kas, eklem ve sinir sistemini etkileyen bu sorunlar günlük yaşamı kısıtlar, iş verimini düşürür ve yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Fizik tedavi ve rehabilitasyon, bu sorunların çoğunu ilaçlara ya da ameliyata gerek kalmadan, vücudun kendi iyileşme kapasitesini destekleyerek tedavi etmeyi amaçlar.
Özel Uşak Atapark Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü, kas-iskelet sistemi ağrıları, eklem hastalıkları, spor yaralanmaları, ameliyat sonrası iyileşme süreçleri ve nörolojik hastalıklara bağlı hareket kayıplarında hastaların ağrısını azaltmak, hareket kabiliyetini geri kazandırmak ve günlük yaşamlarına bağımsız şekilde dönmelerini sağlamak amacıyla hizmet vermektedir. Bu yazıda fizik tedavinin hangi hastalıklarda uygulandığını, tedavi sürecinin nasıl işlediğini, kullanılan yöntemleri ve tedavinin başarısı için dikkat edilmesi gerekenleri bulacaksınız.
Fizik tedavi ve rehabilitasyon (FTR), kas, iskelet ve sinir sistemini etkileyen hastalık ve yaralanmaların tanı, tedavi ve rehabilitasyonunu yapan tıp dalıdır. Bu alanın uzman hekimlerine fizyatrist denir.
Fizik tedavinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değildir. Hastalık, yaralanma veya ameliyat sonrasında kaybedilen fonksiyonların geri kazanılması, kas gücünün ve eklem hareketliliğinin artırılması, denge ve koordinasyonun iyileştirilmesi ve hastanın mümkün olan en yüksek bağımsızlık düzeyine ulaşması hedeflenir. Rehabilitasyon ise bu sürecin bütününü, yani kişinin fiziksel, sosyal ve mesleki yaşamına yeniden katılımını kapsar.
Bu iki kavram sıklıkla karıştırılır. Fizyatrist, tıp fakültesini bitirdikten sonra fizik tedavi ve rehabilitasyon alanında uzmanlık eğitimi almış hekimdir; muayene eder, tanı koyar, gerekli tetkikleri ister ve tedavi planını belirler. Fizyoterapist ise fizyoterapi ve rehabilitasyon eğitimi almış sağlık profesyonelidir; hekimin belirlediği tedavi planı doğrultusunda egzersiz programlarını, manuel terapi ve diğer fizik tedavi uygulamalarını hastaya uygular. Başarılı bir tedavi, bu iki meslek grubunun uyumlu çalışmasıyla mümkündür.
Bel ve boyun ağrıları, fizik tedavi polikliniklerine başvuruların en sık nedenidir. Kas zorlanmaları, duruş bozuklukları, bel ve boyun fıtıkları, omurga kireçlenmesi (spondiloz), dar kanal ve boyun düzleşmesi gibi pek çok neden bu ağrılara yol açabilir. Bel ve boyun fıtıklarının büyük bölümü ameliyatsız yöntemlerle, fizik tedavi ve egzersiz programlarıyla başarıyla tedavi edilebilir. Cerrahi gerektiren veya ilerleyici sinir hasarı bulunan durumlarda Beyin ve Sinir Cerrahisi bölümümüzle birlikte değerlendirme yapılır.
Diz, kalça, el ve omurga eklemlerinde kıkırdak dokusunun yıpranmasıyla gelişen kireçlenme, özellikle ileri yaşlarda sık görülür. Ağrı, sabah tutukluğu, eklemde ses gelmesi ve hareket kısıtlılığıyla kendini gösterir. Fizik tedavi ve düzenli egzersiz, kireçlenmenin ilerlemesini yavaşlatmada, ağrıyı azaltmada ve eklem fonksiyonlarını korumada temel tedavi yöntemlerinden biridir.
Donuk omuz (adeziv kapsülit), omuz sıkışma sendromu, rotator manşet (omuz kirişleri) yırtıkları ve tendinitleri omuz ağrısının sık nedenleridir. Kolu yukarı kaldırmakta zorlanma, gece ağrısı ve ağrılı tarafa yatamama tipik belirtilerdir.
Tenisçi dirseği, golfçü dirseği, topuk dikeni ve plantar fasiit, Aşil tendiniti, tetik parmak ve de Quervain tenosinoviti gibi tekrarlayan zorlanmalarla ortaya çıkan sorunlar fizik tedaviyle sıklıkla tedavi edilir.
El bileğinde median sinirin sıkıştığı karpal tünel sendromu, dirsekte ulnar sinir sıkışması ve bel-boyun fıtıklarına bağlı sinir kökü basıları, uyuşma, karıncalanma ve güç kaybına yol açabilir. Tanıda EMG (sinir iletim çalışması) yardımcı olur. [EMG hastanede yapılıyorsa belirtin.]
Romatoid artrit, ankilozan spondilit, fibromiyalji ve gut gibi romatizmal hastalıklarda fizik tedavi; ağrının azaltılması, eklem hareketliliğinin korunması ve şekil bozukluklarının önlenmesi açısından ilaç tedavisinin önemli bir tamamlayıcısıdır. Özellikle 40 yaşından önce başlayan, geceleri ve sabahları artan, hareketle azalan bel ağrısı iltihabi bir romatizmal hastalığın belirtisi olabilir ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Bağ yaralanmaları, menisküs sorunları, kas yırtıkları, burkulmalar ve tendon zorlanmaları gibi spor yaralanmalarında fizik tedavinin amacı ağrıyı kontrol altına almak, kas gücünü yeniden kazandırmak ve kişinin güvenle spora dönmesini sağlamaktır.
Diz ve kalça protezi, ön çapraz bağ, menisküs, omuz ve omurga ameliyatları gibi pek çok cerrahi işlemin başarısı, ameliyat sonrasında uygulanan rehabilitasyon programına doğrudan bağlıdır. Doğru planlanmış bir rehabilitasyon; eklem hareket açıklığının geri kazanılmasını, kas gücünün artırılmasını ve hastanın günlük yaşamına daha hızlı dönmesini sağlar.
İnme (felç), omurilik yaralanmaları, Parkinson hastalığı, multipl skleroz (MS) ve periferik sinir hastalıkları sonrasında kaybedilen hareket, denge ve günlük yaşam becerilerinin yeniden kazanılması için rehabilitasyon programları uygulanır. İnme sonrasında rehabilitasyona mümkün olduğunca erken başlanması, iyileşmenin seyrini olumlu etkiler. [Hastanede nörolojik rehabilitasyon programı varsa kapsamını belirtin.]
Uzun süre masa başında çalışma, telefon ve bilgisayar kullanımı ile hareketsiz yaşam; boyun düzleşmesi, kambur duruş ve omuz düşüklüğü gibi duruş bozukluklarına yol açabilir. Çocuk ve gençlerde omurganın yana eğriliği olan skolyozun erken fark edilmesi ve uygun egzersiz programlarıyla takip edilmesi önemlidir.
Kemik erimesi, özellikle menopoz sonrası kadınlarda ve ileri yaştaki bireylerde kırık riskini artırır. Kemik yoğunluğu ölçümü ile tanı konur. Tedavide ilaçların yanı sıra kemik ve kasları güçlendiren egzersizler, denge eğitimi ve düşmelerin önlenmesine yönelik önlemler önemli yer tutar.
Tedavi süreci, fizik tedavi uzmanının ayrıntılı muayenesiyle başlar. Ağrının yeri, başlangıcı, şiddeti, hangi hareketlerle arttığı ve azaldığı, mesleğiniz, günlük aktiviteleriniz ve daha önce aldığınız tedaviler sorgulanır. Fizik muayenede eklem hareket açıklığı, kas gücü, refleksler, duruş ve yürüyüş değerlendirilir.
Gerekli görülen durumlarda röntgen, MR, ultrason, kan testleri veya EMG gibi tetkikler istenebilir. Ancak her ağrı için ileri görüntüleme gerekmez; özellikle akut bel ağrılarının çoğunda tanı muayene ile konulabilir.
Tanı konulduktan sonra hastanın yaşına, hastalığına, şikâyetlerinin şiddetine ve beklentilerine göre kişiye özel bir tedavi planı oluşturulur. Bu planda hangi yöntemlerin uygulanacağı, seans sayısı ve hedefler belirlenir.
Planlanan tedavi, fizyoterapistler eşliğinde uygulanır. Seanslar sırasında hastanın gelişimi düzenli olarak izlenir ve gerekirse tedavi planı güncellenir.
Tedavinin kalıcı başarısı, seanslar bittikten sonra da sürdürülen egzersizlere bağlıdır. Bu nedenle her hastaya evde düzenli olarak uygulayabileceği kişiye özel bir egzersiz programı öğretilir ve kontrol muayeneleriyle takip edilir.
[Aşağıdaki yöntemlerden yalnızca hastanede uygulananları bırakın; uygulanmayanları çıkarın.]
Fizik tedavinin temel taşıdır. Germe, güçlendirme, eklem hareket açıklığı, denge, koordinasyon ve duruş egzersizleri; hastalığa ve kişiye özel olarak planlanır. Pek çok kas-iskelet sistemi sorununda düzenli egzersiz, uzun vadede en etkili tedavi yöntemidir.
Düşük dozda elektrik akımları kullanılarak ağrının azaltılması ve kasların uyarılmasıdır. TENS (transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonu) ağrı kontrolünde, elektriksel kas stimülasyonu ise zayıflamış kasların güçlendirilmesinde kullanılır.
Ses dalgalarıyla derin dokuların ısıtılarak dolaşımın artırılması ve doku iyileşmesinin desteklenmesi amacıyla uygulanır.
Sıcak uygulamalar kas spazmını azaltır ve dokuları egzersize hazırlar; soğuk uygulamalar ise akut yaralanmalarda ödem ve ağrıyı azaltmak için kullanılır.
Fizyoterapistin elleriyle uyguladığı mobilizasyon, yumuşak doku teknikleri ve masaj gibi yöntemlerle eklem hareketliliğinin artırılması ve kas gerginliğinin azaltılması hedeflenir.
Kinezyo bantlama, kuru iğneleme, traksiyon, yüksek yoğunluklu lazer ve ekstrakorporeal şok dalga tedavisi (ESWT) gibi yöntemler de uygun hastalarda tedaviye eklenebilir. [Uygulananları doğrulayın.] Bazı durumlarda ağrılı bölgeye enjeksiyon tedavileri ve ortez-destek cihazları da tedavi planının parçası olabilir.
Seans sayısı; hastalığın türüne, şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine ve kişinin tedaviye verdiği yanıta göre değişir. Basit bir kas zorlanması birkaç seansta düzelirken, ameliyat sonrası veya nörolojik rehabilitasyon haftalar, hatta aylar sürebilir. Seans sayısını muayene sonrasında fizik tedavi uzmanınız belirleyecektir.
Önemli olan, tedaviyi yarıda bırakmamak ve öğretilen egzersizleri düzenli olarak sürdürmektir. Ağrının azalması tedavinin bittiği anlamına gelmez; kasların güçlenmesi ve doğru hareket alışkanlıklarının kazanılması, sorunun tekrarlamasını önler.
Aşağıdaki durumlarda fizik tedavi uzmanına başvurmanız önerilir:
Bazı belirtiler ciddi bir sorunun habercisi olabilir. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden Acil Servise başvurun:
Fizik tedavinin en önemli parçalarından biri, sorunların tekrarlamasını önlemektir. Günlük yaşamınızda şu önerilere dikkat edebilirsiniz:
Masa başı çalışanlar için: Ekranı göz hizasında tutun; sandalyeniz belinizi desteklesin, ayaklarınız yere tam bassın. Her 30-45 dakikada bir kalkıp kısa yürüyüşler ve germe hareketleri yapın.
Telefon kullanımında: Telefonu göz hizasına yaklaştırın; uzun süre başınızı öne eğerek ekrana bakmaktan kaçının.
Yük kaldırırken: Belinizden eğilmek yerine dizlerinizi bükün, yükü vücudunuza yakın tutun ve kaldırırken dönme hareketi yapmayın.
Uyurken: Çok yumuşak ya da çok sert olmayan, vücudu destekleyen bir yatak ve boynunuzun doğal eğimini koruyan bir yastık kullanın.
Düzenli hareket: Haftanın çoğu günü yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapın; karın ve sırt kaslarını güçlendirin.
Kilo kontrolü: Fazla kilo, özellikle diz, kalça ve bel eklemlerine ek yük bindirir. Sağlıklı kilonun korunması eklem sağlığı için çok önemlidir.
[Bölümde görev yapan fizik tedavi uzmanlarının unvan ve isimlerini, profil sayfalarına bağlantılarla birlikte ekleyin.]
Hekimlerimiz hakkında ayrıntılı bilgiye Hekimlerimiz sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bel ve boyun ağrıları, fıtıklar, eklem kireçlenmesi, omuz ağrıları, tendinitler, sinir sıkışmaları, romatizmal hastalıklar, spor yaralanmaları, ameliyat sonrası rehabilitasyon, inme ve diğer nörolojik hastalıklara bağlı hareket kayıpları ile duruş bozuklukları başlıca ilgi alanlarıdır.
Bel fıtıklarının büyük bölümü ameliyat gerektirmez ve ilaç, fizik tedavi ve egzersiz programlarıyla başarıyla tedavi edilebilir. Ancak ilerleyici güç kaybı, idrar-dışkı kontrolünde bozulma gibi durumlarda cerrahi değerlendirme gerekir.
Fizik tedavi uygulamalarının çoğu ağrısızdır. Bazı egzersiz ve germe hareketlerinde hafif bir zorlanma hissedilebilir; ancak tedavi, hastanın toleransına göre düzenlenir ve zamanla kademeli olarak ilerletilir.
Evet. Fizik tedavi programı, fizik tedavi uzmanının muayenesi ve tanısı doğrultusunda planlanmalıdır. Doğru tanı konulmadan yapılan uygulamalar yetersiz kalabilir veya bazı durumlarda zararlı olabilir.
Bu süre ameliyatın türüne göre değişir. Diz ve kalça protezi gibi bazı ameliyatlarda rehabilitasyon ameliyattan kısa süre sonra, hatta hastanede yatarken başlar. Başlama zamanını cerrahınız ve fizik tedavi uzmanınız birlikte belirler.
Hareket etmenizi kolaylaştıracak rahat kıyafetler (eşofman, tişört) ve spor ayakkabı tercih etmeniz önerilir. Tedavi edilecek bölgeye kolay ulaşılabilmesi için uygun kıyafet seçimi seansı kolaylaştırır.
Randevu için 0276 216 16 64 numaralı telefonu arayabilir veya E-Randevu sistemimizi kullanabilirsiniz.
Bu durum poliçenizin kapsamına ve seans limitlerine bağlıdır. Anlaşmalı kurumlarımızı Anlaşmalı Kurumlar sayfasından inceleyebilirsiniz.
Ağrısız ve özgürce hareket edebilmek, yaşam kalitesinin en temel koşullarından biridir. Fizik tedavi ve rehabilitasyon; doğru tanı, kişiye özel tedavi planı ve hastanın aktif katılımıyla pek çok sorunun ameliyatsız çözülmesini, ameliyat sonrasında ise iyileşmenin hızlanmasını sağlar. Özel Uşak Atapark Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Bölümü, Uşak ve çevresindeki hastaların ağrısız ve bağımsız bir yaşama dönmelerine destek olmayı amaçlamaktadır.
Muayene ve fizik tedavi programı hakkında bilgi almak için bize ulaşabilirsiniz.
Özel Uşak Atapark Hastanesi
Adres: Cumhuriyet Mah. Uğur Mumcu Cad. No: 24 Merkez/UŞAK
Telefon: 0276 216 16 64
E-posta: info@ataparkhastanesi.com.tr
Online randevu: E-Randevu / E-Sonuç sistemi
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetleriniz için mutlaka hekiminize başvurunuz.
