İnme, beyni besleyen damarlardan birinin tıkanması veya beyinde kanama oluşması sonucunda gelişen, acil müdahale gerektiren bir sağlık sorunudur. Günlük yaşamda “felç” olarak da adlandırılan bu durum, konuşma, hareket, görme ve denge gibi işlevleri etkileyebilir. İnme belirtileri çoğunlukla aniden başlar. Kişinin birkaç dakika önce rahatlıkla yaptığı bir hareketi yapamaması, konuşmasının değişmesi veya yüzünde kayma oluşması önemsenmelidir. Belirtileri erken fark etmek ve hemen yardım istemek, tedaviye ulaşırken zaman kaybını azaltır.
İnme Belirtileri Nelerdir?
İnmenin dikkat çeken işaretlerinden biri, vücudun özellikle tek tarafında ortaya çıkan güçsüzlük veya uyuşmadır. Kişi bir kolunu kaldırmakta zorlanabilir, elindeki eşyayı düşürebilir ya da yürürken bir bacağını sürükleyebilir. Yüzün bir tarafında düşme ve gülümserken ağız köşelerinin farklı görünmesi de uyarıcıdır.
Konuşmanın aniden bozulması, kelimelerin anlaşılmaz hâle gelmesi veya söylenenleri anlamakta güçlük yaşanması diğer önemli belirtilerdir. Ani görme kaybı, çift görme, dengesizlik ve yürüyememe de tabloya eşlik edebilir. Nedeni bilinmeyen, aniden başlayan çok şiddetli baş ağrısı ise özellikle dikkat gerektirir. Her hastada bütün belirtilerin birlikte görülmesi beklenmez; tek bir ani belirti bile acil değerlendirme gerektirebilir.
Yüz, Kol ve Konuşmadaki Değişikliklere Dikkat Edin
Yakınınızda inmeden şüphelendiğinizde yüz, kol ve konuşmadaki değişiklikleri gözlemleyebilirsiniz. Gülümsemesini istediğinizde yüzünün bir tarafı aşağıda kalıyor mu? İki kolunu kaldırdığında kollardan biri düşüyor mu? Basit bir cümleyi tekrar ederken konuşması alışılmıştan farklı mı?
Bu gözlemler tanı koydurmaz ancak acil yardım ihtiyacını fark etmeyi kolaylaştırabilir. Yüz, kol ve konuşmada belirgin değişiklik olmaması da inmeyi dışlamaz. Ani denge kaybı veya görme bozukluğu gibi belirtileri göz ardı etmeyin. Kontrol yaparken yardım çağrısını geciktirmeyin.
İnme Şüphesinde Ne Yapılmalı?
İnme belirtileri fark edildiğinde hemen 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Şikâyetlerin kendiliğinden düzelmesini beklemek, hastayı uyutmak veya poliklinik randevusu aramak zaman kaybettirebilir. Belirtilerin başladığı saati kaydedin. Başlangıç bilinmiyorsa kişinin en son ne zaman normal görüldüğünü sağlık ekibine bildirin.
Ambulans beklerken kişinin yanında kalın ve 112 görevlisinin yönlendirmelerini izleyin. Hastanın kendi aracıyla yola çıkmasına izin vermeyin. Uşak’ta yaşayan kişiler için de öncelik, 112 üzerinden acil yardım istemektir. Acil Servis, ani nörolojik belirtilerin ilk değerlendirmesinin yapıldığı ve gerekli tedavi veya yönlendirme sürecinin başlatıldığı birimdir.
Belirtilerin Geçmesi Tehlikenin Bittiğini Göstermez
Konuşma bozukluğu veya kol güçsüzlüğü kısa sürede düzelmiş olsa bile durum önemini korur. Geçici belirtiler, geçici iskemik atak olarak adlandırılan bir tablonun işareti olabilir. Bu durum da acildir ve sonraki inme açısından değerlendirme gerektirir. “Şimdi iyiyim” düşüncesiyle yardım çağrısından vazgeçilmemelidir.
Beyin ve Sinir Cerrahisinin Rolü Nedir?
İnmenin tedavisi, damar tıkanıklığına veya kanamaya bağlı gelişmesine göre farklılaşır. Beyin kanaması ve cerrahi değerlendirme gerektirebilen bazı damar hastalıklarında Beyin ve Sinir Cerrahisi uzmanları tedavi planına katılabilir. Her inme ameliyat gerektirmez; karar, muayene ve görüntüleme bulgularıyla verilir.
İnme belirtilerini bilmek, kişinin kendisi kadar ailesi ve çevresi için de değerlidir. Evde, işte veya sokakta görülen ani değişiklikleri fark etmek, doğru zamanda yardım istemeyi sağlar. Belirtileri anlatırken gördüğünüz değişiklikleri açıkça söyleyin; tahminde bulunmak yerine başlangıç saatini ve kişinin önceki durumunu aktarın. Şüphe varsa beklemeyin, 112’yi arayın.